Կոմիտասի Նամակներից / (թարգմ. հայերենից -անգլերեն)

komitas 1911 cairo or istanbul

Ձերդ Վեհափառութեան բանաւոր բարձր հրամանի համաձայն ներկայացնում եմ հետևեալներն ի բարեհայեցողութեան.

Ա. Վերջին 20-30 տարիները պատկերացնում են մեր հոգևոր երաժշտութեան աստիճանական անկումը՝ ընդհանուր հայ եկեղեցիներում: Ընկնում են և անյայտանում իսկական հայ հոգեւոր երաժշտութեան ստեղծագործութիւնները՝ շարականները և տեղի տալիս պատարագի երգեցողութեանց:
Պատարագի երգերն գրեթէ անխտիր օտարամուտ և անճաշակ եղանակներ են. Տաճկաստանում՝ տաճիկ-արաբ-յոյն, Պարսկաստանում՝ պարսիկ-արաբ, Ռուսաստանում՝ եւրոպական՝ մասնաւորապէս ռուսական, մայր երկրում՝ այս բոլորի գումարը, իսկ գաղթավայրերում, բացի Հին Ջուղայէն, աներևակայելի այլանդակութիւն, այսինքն ամեն տեսակ անշնորհք երաժըշտութիւն և ոչ մի ընդհանուր աղբիւր կամ ոճ երգերու։
Ազգային ճաշակն օտարացած և խորթացած, աւելին կասենք, ծաղրի առարկայ դարձած՝ յանձին տգէտ և անձնապաստան դպրապետների, որոնք չգիտեն իրանցը, չեն էլ ուզում որոնել, սովորել և արհամարհելով ամեն ինչ՝ բերում են իբր գեղեցիկ, ընտիր, բայց իրօք կործանարար երաժշտութիւն: Ուստի և զարմանալի չէ այն ամայութիւնը, որ տիրում է հոգևոր երաժշտութեան մեջ…
Բուն ազգային եղանակները՝ հոգեշունչ, պարզ ու վսեմ շարականի երաժշտութիւնը, որ մեր նախնեաց նախանձելի հոգու պատկերներն ու հայելիներն են, որոնք մշտամրմունջ էին, այժմ դատապարտուել են արհամարհանքի, կորստի և նախատինքի, աւելին կասեմ՝ տանում են մեր սիրտն ու հոգին դէպի խեղդող, օտարական ճանապարհները: Եթե վերջին նշոյն էլ, որ մնացել է, մենք փչենք ու հանգցնենք, այն ժամանակ մեր աչքով կտեսնենք մեր սրտի թաղումը, ապա ուրեմն և մեր կեանքի գոյութեան վառարանի հանգչելը:
Շարականի երգեցողութեան անկման շատ նպաստել են երկար ու ձիգ, անմիտ ձգձգումները (անյարիր նախատօնակները) , հանգստեան շարը, քաղուածոյ շարը, անտեղի ճոխացումները), որոնք փոխանակ ոգևորութիւն առաջ բերելու, խեղդել են մաքուրն ու պարզը. հասարակութիւնն այլևս ձանձրացել է երկարաբանութիւններից, որոնք միայն և միայն վերջին տարիների անճաշակ նորամուծութիւններն են:
Մեղրը քաղցր բան է, բայց շատ ուտել չէ կարելի: Իւրաքանչիւր մարդ, որքան էլ ջերմեռանդ, որքան էլ բարի քրիստոնեայ լինի, չէ կարող մարսել միանգամից այդքան խառնաշփոթ կերակուր: Եթէ երաժշտութիւնը, որի դերն է կրթել և ազնուցնել հոգևոր երաժշտական զգացմունք՝ փչելով հաւատացեալի հոգու և սրտի վերայ, աննպատակայարմար մատակարարութեամբ բաշխուի, անշուշտ անգամ կպատրաստէ և կխորտակէ սրտի քնքոյշ լարերը և ապա կկտրէ, կանջատէ սիրտն ու հոգին, որոնք անբաժան գործօն եղբայրներ են երաժշտութեան միջոցով մեր կեանքի մեջ:
Քանի ուշ չէ, պէտք է ձեռք զարնել վերքը բուժելու, ինչքան էլ որ թանկ նստէ մեր վերայ, թէ չէ վերջնական կորուստն աներկբայ է…
Ձերդ Վեհափառութիւնը կարող է ամեն միջոց գտնել այս հիմնական ցաւը բուժելու:
Ակնածութեամբ մատուցանելով այս երկտող հիմնական դիտողութիւններս՝ ի համբոյր մերձենամ Ձերդ Վահափառութեան օծեալ Աջոյն

խ.ծ.Կոմիտաս

In compliance with the verbal high order of Your Holiness, I am presenting the following for Your kind consideration:

A. The last 20-30 years are the years of the gradual decline of our religious music, in general, in all Armenian churches.  The psalms, compositions of true Armenian religious music, declined in their quality and disappear and give way to liturgy music.

Liturgy songs are almost without exception foreign-originated and tasteless melodies. In Turkey they are Turkish-Arabic-Greek melodies, in Persia – Persian-Arabic, in Russia — European, particularly Russian, in Motherland – the mix of all of the mentioned, while in the Armenian communities abroad, except Old Jugha, they are incredible deformities, that is, all kinds of mediocre music with no common source or style of songs.

The ignorant and egoistic college principals, who are alienated and detached from national traditions, and, say more, become a laughing stock, and who do not know their own music and do not even want to look, learn and ignore everything, bring seemingly beautiful, elegant, but in reality disastrous music. Therefore it is not surprising the emptiness that exists in the religious music.

Genuine national melodies, namely the spiritual, simple and sublime music of psalms, which were the images and mirrors of the enviable soul of our ancestors and were our eternal whispers, are now condemned to neglect, loss and reproach, I would say more,  they take our heart and soul into the airless , stranger roads. If we blow out and quench the last grain that is left, then with our own eyes we will see the funeral of our heart, and that will mean the extinguishment of the stove of our being.

Lengthy and meaningless procrastinations (fore-feast psalms, psalms of calm, inappropriate luxuries) heavily contributed to the fall of psalm music. Instead of bringing inspiration, they suppressed the clarity and simplicity. The public is bored by procrastinations, which are solely the innovations of the recent years.

Honey is sweet, but we cannot eat it too much. Every man, no matter how fervent or how good Christian is he/she, cannot digest at once so messy meal. If the music, whose role is to educate and refine the spiritual musical emotion consoling the heart and soul of the faithful, will be unwisely wasted, then it will definitely even perish the delicate strings of the heart and then cut off the heart and the soul, which are inseparable brothers through music in our life.

It’s not too late to initiate the healing of the wound, no matter how expensive it will cost to us. Otherwise the ultimate loss is inevitable.

By humbly submitting this memo with my main remarks, I am kissing the right blessed hand of Your Holiness.

Komitas 

Թարգմանությունը կատարեց` Օֆելի Հոկտանյանը 12-1

Реклама

2 thoughts on “Կոմիտասի Նամակներից / (թարգմ. հայերենից -անգլերեն)

  1. Уведомление: Ակումբային հաշվետվություն | haykuhialberty

  2. Уведомление: Komitas (by students) | haykuhialberty

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s